Strona główna

◊

Historia Świątyni i Parafii

Po śmierci Kazimierza, który Wincentego zawsze miął przy sobie, ks. biskup Pełka nie chciał zezwolić na to, aby wrócił do Sandomierza. Ogromna wiedza tego kapłana, ciągła nauka i praca, najdoskonalsza znajomość teologii i historyi, to wszystko było skarbem nieocenionym, a ks. biskup Pełka pragnął zawsze mieć przy swoim boku uczonego kapłana, by zasięgać rad jego i pytać go w niejednym o wskazówki. Wstąpił na tron Leszek Biały. I ten Wincentego uważał za doradcę, opiekuna i nauczyciela swego. Jemu powierzył młodziutką swą córkę Salomeę, którą jako narzeczoną bł. Wincenty Kadłubek odwiózł i uroczyście oddał Kolomanowi. Święte słowa kapłana widocznie anielski wpływ Wywarły na dziecku książęcem; wszakże ta Salomea w poczet błogosławionych została później wliczona i bogaty zastęp patronów naszych jakby pod skrzydła swe przygarnęła. Lecz oto zbliżała się wielka i doniosła chwila dla mistrza Wincentego.

Umarł biskup Pełka w roku 1207, a kapituła krakowska jednym głosem prawie o to się upomniała, aby Wincentego biskupią obdarzyć godnością. Wcale nie zważano na te przeszkody, iż nie był on kanonikiem krakowskim, iż był jeszcze młody, bo wszyscy wielbili i czcili w nim godność nadziemską prawie, wszyscy mieli to przeświadczenie, iż prawdziwie będzie on takim biskupem, o jakim św. Grzegorz, papież, mówił: ”Biskup powinien mięć długą rękę, aby potrzeby ubogich opatrywać, cudzy niedostatek za swój poczytać, a jeśli tego nie ma, nadaremno zowie się biskupem”.

Papież Innocenty III potwierdził wybór Wincentego na biskupa, a Henryk, arcybiskup gnieźnieński, udzielił mu świętego namaszczenia. I oto w życiu mistrza Wincentego poczynała się zmiana. Teraz dopiero w pełni miłosierdzia, dobroci i mądrości występowały jego cnoty, teraz dopiero jaśniała dusza wielka w życiu tego wielkiego męża. Gdyby się była znajdowała podówczas w Krakowie ręka kronikarza, któraby wszystko zdołała opisać, co ten wielki w cnocie biskup czynił dobrego, bylibyśmy zdumieni i zachwyceni. Ale niestety, ledwie licha część z tych dobrodziejstw i czynów została przechowana w pamięci. Uczył sam, cieszył, radził, łzy ocierał, wątpiących rozgrzewał, sieroty tulił, krzywdzonych bronił. Jak szeroka rzeka popłynęły czyny dobrodziejstw! Wszyscy biedą i nędzą uciśnieni uciekali się do Wincentego, jako do ojca, opiekuna i dobrodzieja swego, a nikt nie odszedł od jego progów bez pociechy i pomocy. Szczególnie młodzież, garnąca się do nauk, miała w nim dobrodzieja i rzecznika.

Bł. Wincenty Kadłubek opiekował się ludem nader gorliwie i troszczył się o to, ażeby obyczaje tego ludu, jeszcze napół dzikie i ciemne, rozjaśnić nauka religii i ulepszyć zasadami wiary chrześcijańskiej. Dlatego popierał klasztory, które coraz liczniej rozsiewały się w Polsce, dlatego dopomagał do zakładania nowych. Wszak wiedzą dziś prawie wszyscy, jaką ogromną zasługę w szerzeniu oświaty, religii i cnoty położyły zakony te, które się w Polsce osiadły. Wszak w owych dniach rozświtu dopiero chrześcijaństwa, gdy naród jeszcze nie miął wpojonego poczucia dobra, wiary i cnoty, zakony jak światła Boże szły wśród szeregi wiosek, słowo Boże rzucały, a dusze wiodły i serca rozgrzewały.

Dziesięć lat na biskupiej godności pracował bł. Wincenty, a tych lat dziesięć jako wielka pochodnia płonie w ojczyźnie naszej. Słusznie też jeden z poetów dawnych rzekł: ”Bezpiecznaś, złota wolności w różowej koronie, gdy ci stanął Wincenty, biskup, ku obronie!"

Wśród prac rozlicznych opracowywał jeszcze dalej swą kronikę, która wielkim i niezmiernej wartości jest dziełem. Pierwszą księgą o dziejach ojczyzny naszej, pierwsze słowa o historyi od jej samego początku, wszakże to podwalina do całej historyi narodu naszego i uratowanie od zagłady zapomnienia tych pierwszych chwil życia, które, jak nad kolebką dzieciny w różowych migają blaskach.

Pięknie też rzekł ks. Floryan Jaroszewicz o bł. Wincentym Kadłubku: ”Pierwszy on z Polaków kronikę polska i stylem i porządkiem pięknym napisał i dał światło następującym po sobie pisarzom. Cudzoziemcom zaś, którzy nie znając Polski, wiele niepewnych rzeczy o niej pisali, dał na nos okulary, przez co niektórych zazdrosnych pióra na siebie zaostrzył.” I jeśli dziś niejednemu z nas miło jest wspominać czyny i zasługi pradziadów swoich, jeśli nas cieszą pamiątki dawnych walk zwycięskich, jeśli nam miłe ostatnie, mchem porosłe kamienie rozwalin z lat najdawniejszych, czyż nie więcej miła kronika owa najstarsza, najdawniejsza, kronika pisana ręka kapłana – biskupa, który ojczyźnie wszystko dobre przyniósł na chlubę, a pokoleniom następnym zostawił świętość swą, jako spuściznę wiecznotrwałą, i opiekę w niebie, nigdy nie gasnącą?

Że kronika była pisana po łacinie, to się samo przez się rozumie, gdyż w owych czasach jeszcze pisownia polska nie była utrwalona, a mowa polska dopiero stwarzała właściwe sobie piękno.

z "Przewodnika chrześcijanina rzymskokatolickiego"

wydanego 30 maja 1905 roku. Opracował Ks. Teofil Gapczynski. Wydanie pierwsze. Stutgart. Z księgarni katolickiej Otona Thomy