|
|
| |
Historia |
| |
świątynia romańska |
|
|
|
|
|
|
Romańska
świątynia maryjna, datowana jest
na ok. 1120 rok. Pisanym dowodem
istnienia kościoła Najświętszej
Marii Panny jest zapis w bulli
papieża Eugeniusza III z 1148
roku. Wybudowana i uposażona
została przez księcia Bolesława
Krzywoustego, długo oczekiwanego
syna Władysława Hermana i Judyty
(jego narodziny znamy z opisu
Galla Anonima). |
|
|
|
W XIII
wieku, osłabioną rozbiciem
dzielnicowym Polskę, nękały
najazdy mongolskie. Małopolską
rządził w tym czasie, książę
krakowski i sandomierski
Bolesław Wstydliwy,
syn Leszka Białego. Po podbiciu
Rosji, wojska mongolskie pod
dowództwem Batu, wnuka
Czyngis-chana, wiosną 1241 roku
dotarły pod Sandomierz. W środę
popielcową napadły na miasto i
ograbiły kolegiatę.
Najazd w latach 1259-1260, w
którym brali udział także
książęta ruscy, dokonał
większego zniszczenia niż
poprzedni. Tatarzy spustoszyli
Małopolskę, zaś Sandomierz po
trzech dniach oblężenia został
zdobyty. Mieszkańców miasta,
chroniących się w murach zamku i
kolegiaty Tatarzy wyprowadzili
na błonia nad Wisłą i po dwu
dniach wymordowali. Krwawy
pogrom nie oszczędził także
dominikanów z kościoła św.
Jakuba. |
|
|
|
Pamięć po
pomordowanych przerodziła się w
kult Męczenników Sandomierskich. |
|
|
|
Jak
wyglądała pierwsza, romańska
świątynia NMP? - nie wiemy. Była
zapewne jedyną kamienną budowlą
w okolicy. Zlokalizowana na
wzgórzu górowała swą sylwetą nad
miastem, zaś lśniące w słońcu
białe kamienne ciosy stanowiły
dla podróżnych znakomity punkt
orientacyjny. Świadek
tragicznych wydarzeń z 1260
roku, którym był być może mnich
prawosławny, musiał być
kolegiatą zauroczony skoro w
“Kronice wołyńskiej”, dokonał
zapisu:... “Cerkiew że bysze
w gorodie tam kamiena, wielika i
prediwna, sijajuszcze krasotoju
bieszet bo sozdana kamiensim
tiesanym i ta byst połna ludij,
wierch że w niej drewom pokryt
zażesia i ta pogorie i w niej
bezczislenoje mnożestwo ludiej,
odwa ratnii wybiegosza iż goroda”... |
|
|
|
Kolegiata,
przekryta drewnianym stropem
była zapewne bazyliką, jako że
właśnie drewniany dach był
typowy dla tego typu budowli.
Strawiony pożarem runął, zaś
sczerniałe mury i masywne
filary, niczym ramiona sterczały
ku niebu. Romańska kolegiata
przestała istnieć. |
|
|
|
W latach
1287-1288 Tatarzy po raz kolejny
pustoszą Małopolskę. Próbują
także zdobyć Sandomierz. Na
szczęście
nie udało im się zdobyć miasta
posiadającego już system
obronny, na który składała się
konstrukcja drewniano-ziemna
i chronionego nową taktyką
obronną zastosowaną przez Leszka
Czarnego. |
| |
|
| |
|
|
